Проектот на Џаред Кушнер и Иванка Трамп за трансформација на островот Сазан во луксузно одморалиште вредно 1,4 милијарди долари претставува спој на геополитичко влијание и економски развој. Со поддршка од албанската влада, оваа инвестиција го позиционира Јадранот како нова дестинација за глобалната елита, но отвора прашања за транспарентноста.

Инвестицискиот план на Џаред Кушнер и Иванка Трамп за островот Сазан означува радикална промена во намената на овој стратешки важен простор. Проектот, проценет на 1,4 милијарди долари, предвидува изградба на луксузен еко-одморалиште на површина од 45 хектари, што претставува околу 8 проценти од вкупната територија на островот. Преку компанијата Atlantic Incubation Partners LLC, која е поврзана со фирмата за приватен капитал Affinity Partners, се планира ревитализација на напуштените воени структури од времето на Студената војна. Островот, кој со децении служеше како затворена воена база и советско засолниште за подморници, сега се подготвува да стане дестинација за најбогатите светски патници. Посетата на Иванка Трамп на Валона во јануари 2026 година ја потврдува сериозноста на намерите за брза реализација на овој грандиозен проект на Јадранското Море.

Успехот на оваа иницијатива е тесно поврзан со силната поддршка од албанскиот премиер Еди Рама. На 30 декември 2024 година, Комитетот за стратешки инвестиции, предводен од Рама, му додели статус на „стратешки инвеститор“ на проектот на Кушнер. Овој статус овозможува забрзано издавање дозволи, даночни олеснувања и државна поддршка за инфраструктурата преку Албанската агенција за развој на инвестиции (AIDA). Дополнително, претседателот Бајрам Бегај потпиша уредба со која островот Сазан беше отстранет од списокот на воени локации, со што се отвори патот за цивилен развој. Ваквиот институционален пристап укажува на желбата на Тирана да привлече американски капитал и да ги зајакне билатералните односи со семејството на поранешниот претседател Доналд Трамп, позиционирајќи ја Албанија како стабилен партнер за високопрофилни инвестиции.

Клучна фигура во олеснувањето на овие договори е Ричард Гренел, поранешен специјален пратеник на САД за Србија и Косово. Гренел дејствува како мост помеѓу инвеститорите и балканските лидери, што е видливо и од претходните обиди на Кушнер за изградба на објекти во Белград. Иако проектот во Србија на местото на поранешниот Генералштаб наиде на јавен отпор и беше повлечен, албанскиот проект напредува со голема брзина. Ова сугерира на различна политичка клима и подготвеност на Албанија да ги искористи личните врски со соработниците на Доналд Трамп за остварување на националните економски цели. Додека Кушнер замина за Давос по кратката посета на Валона, присуството на Иванка Трамп на терен служи како силен симбол за посветеноста на семејството кон овој регион.

Проектот на Сазан не е само градежен потфат, туку обид за воспоставување на нов стандард за луксуз во Медитеранот. Иванка Трамп најави соработка со ултра-луксузни брендови како Аман Ризортс за управување со капацитетите, како и вклучување на елитни кулинарски брендови како Карбон. Планот вклучува марина за јахти во заливот Сан Николо, луксузни вили и резиденции дизајнирани да се вклопат во природната средина. Со оглед на тоа што бројот на туристи во Албанија е тројно зголемен во последната деценија, оваа инвестиција се очекува дополнително да го забрза растот на туристичката индустрија. Сепак, фокусот на ексклузивност и „елитен туризам“ сугерира дека придобивките ќе бидат насочени кон специфичен сегмент од пазарот, додека локалната економија во Валона ќе профитира главно преку инфраструктурни подобрувања.

И покрај тврдењата на премиерот Еди Рама дека Сазан никогаш не бил заштитено подрачје, проектот предизвикува дебати за заштитата на животната средина. Островот е познат по својата недопрена природа и специфичен екосистем, а плановите за градба на 8 проценти од територијата покренуваат прашања за долгорочното влијание врз биодиверзитетот. Архитектонскиот пристап кој предвидува адаптивна повторна употреба на бункерите од времето на Енвер Хоџа се обидува да го помири военото минато со модерната угостителска понуда. Посетата на Иванка Трамп на манастирот во Звернец и плажата Порто Ново дополнително го нагласува интересот за културното и природното богатство на регионот. Сепак, рамнотежата помеѓу масовната градежна инвестиција од 1,4 милијарди евра и зачувувањето на автентичноста на овој последен неразвиен медитерански остров останува клучен предизвик.