Маринко Цулафиќ: Во спомен на Рајко

Со години размислував да ја запишам приказната за Рајко, црногорскиот имигрант кој го напуштил овој живот некаде во раните 90-ти години пред вратата на замокот, напуштен од сите! И кој во тие години не се сеќава на човек со сиво влакно, кој градината до замокот му беше свој дом, неговиот мебел бea некои стари ќебиња што се покривал во студените зимски ноќи и тој секогаш држел блок во рака каде што цртал со молив разни фустани и облека за жени. Некои го нарекоа „срекнет“, некои го частеше чаша пиво а некој му даваше да јадеш. До 20 години немав идеја кој е. Една вечер во сабота или недела (некаде во мај 1990 година, откако дојдов во семејството од Скадар за викенд, одев по булеварот со мојот пријател од соседството.

Во близина на вратата на замокот видовме како и секогаш Рајко со изгубен поглед кон тревата и тој мој пријател ме прашува за момент дали знаев дека Рајко е мојот црногорски патриот? Останав за момент и лубопитноста ме водеше директно до тој човек. Го поздравив на нашиот црногорски јазик и затоа што тој веќе не го очекуваше, ме погледна директно во окото и возбудено човек доста интелигентен, но многу страдење во животот. Му реков кој е мојот син и откако цврсто ја тресев раката и ме допре, ми рече: Маринко, многу порасна. Дали знаете дека те држав во рацете мој како бебе?! Средбата со Рајко ми даде силни емоции  да научам за неговата приказна ме одведе во куќата каде веднаш ги прашав родителите. Порано беше пријател на семејството, но за жал никој не се осмели да зборува за него откако беше затворен. Пред да биде затворен за агитација и пропаганда, Рајко Симоновиќ беше еден од најискусните ревизори во градот Елбасан и имаше прекрасно семејство.

Но, осмелувајќи постојано да го критикува квалитетот на житарките и споредувајќи ги со житарките на Војводина во Југославија, многу наскоро следени и шпионирани од режимот, тој исто така ќе ја имаше судбината на оние што тажно биле затворен неколку години во затворите на диктатурата. Неговата сопруга се раздели од него и замина со својата ќерка во Тирана, принудена да го негира неговото постоење. Откако тој беше ослободен од затвор, му беше даден стан да живее во него, но тој одби и реши да го помине остатокот од животот сам во близина на вратата на замокот. Веќе по сите страдања и психолошко насилство низ кои минуваше, ништо не му падна на очи … Чувствував морална обврска да напишам онолку колку што знам и можам да ја сторам оваа приказна во однос и сеќавање на една од жртвите на комунистичката диктатура!/ Маринко Цулафиќ, Претседател на Црногорска заедница во Република Албанија.