Македонски весник Илинден – Makedonski vesnik Ilinden
Павол Сзалаи, раководител на редакцијата за ЕУ-Балкан во „Репортери без граници“, зборувајќи за ДВ за тоа што се случи во Албанија во просториите на „Њуз24“, изразува загриженост за правата на новинарите и јавноста на информации.
ДВ: Минатата недела, на приватната телевизиска станица „Њуз24“ ѝ беше прекинат сигналот за емитување за време на државна акција. Новинарите го сметаат ова за напад врз слободата на медиумите. Кој е вашиот став за ова прашање?
Павол Сзалаи: Сметаме дека неможноста на новинарите да ги извршуваат своите должности и правото на информации е проблем за слободата на печатот. Тоа е исто така проблем за правото на граѓаните на информации, бидејќи „Њуз24“ е еден од најголемите канали. Разбирам дека постои тужба за имотот и според јавните информации, сопственикот на оваа медиумска група го изгубил правото на овој имот на суд. Сепак, мора јасно да ги разделиме интересите или грижите на сопственикот на медиумот и правата на новинарите. И ни е мило што и Судот во Тирана дојде до истиот заклучок кога ја изрече привремената мерка. Сепак, проблемот е што оваа одлука не се спроведува.
DW: Дали добивте какви било поплаки од оваа телевизија или новинари кои работат за „Фокус Група“?
Павол Сзалаи: Да, сме во контакт со новинари и наши извори во Албанија кои внимателно ја следат ситуацијата. И сме загрижени за новинарите и нивното право на информации. А ситуацијата што се случи минатата сабота, поточно прекинот на струјата од страна на полицијата и забраната за новинарите да влезат во просториите на „News24“ и да излезат во етер, беше обид за попречување на правото на информации и го осудивме овој обид во текот на викендот.
DW: Една од главните загрижености на новинарите беше дека за време на полициската операција и евакуацијата на нивните канцеларии, беа одземени и лаптопи или компјутери што содржеа чувствителни информации, за што новинарите не беа однапред известени. Дали имате некаков коментар за ова?
Павол Сзалаи: Да, ова е закана за изворите на новинарите. Доверливоста на новинарските извори е камен-темелник на слободата на печатот и останува загриженоста дека кога новинарите повторно влегоа во зградата за да ги земат своите работи, тие мораа да ги предадат своите телефони на агентите за спроведување на законот кои беа таму. Значи, ова е прашање за кое судот одлучи пред два дена и јасно ја изрази потребата од заштита на доверливоста на изворот. Оваа доверливост генерално е голем проблем во Албанија. Ова не е прв пат да биде загрозена и ни е мило што судот се обидува да ја заштити, но потребно е државните власти да ги почитуваат одлуките на судот.
DW: Дали овој настан ќе има влијание врз слободата на печатот во Албанија?
Павол Сзалаи: Ќе видиме кога ќе биде објавен следниот индекс, кој обично го објавуваме во мај секоја година. Во последниот индекс, Албанија беше рангирана на 80-то место од 180 земји. Таа е рангирана меѓу земјите со најлоши резултати во Европа, а на Балканот е четврта, од шест земји, по што следат Србија и Косово. Целиот овој хаос, бидејќи тоа се случи минатата сабота, ја одразува проблематичната средина и многу, многу тешките услови, вклучително и финансиските, во кои новинарите во Албанија ја извршуваат својата должност. Мислам дека е одговорност на сопственикот на медиумот да создаде соодветни услови за новинарите и компанијата. И ако медиумите се наоѓаат во простории што треба да се испразнат според судот, но ако сопственикот не преземе сите потребни мерки за тоа, тогаш има проблем. Без сомнение, полицијата не почитуваше редовен и пропорционален процес. Ние го критикувавме ова, а судот исто така донесе иста одлука пред два дена. Но, треба да се нагласи и фактот зошто не беа преземени мерки за наоѓање нови простории за телевизијата. Не треба да се криеме зад овие проблеми. На крајот на краиштата, последиците ги трпи граѓанинот кој нема пристап до медиумите што ги следи или ги гледа. Интересот на граѓанинот за информации е примарен, но и интересите на новинарите се примарни. Сакам да изразам солидарност со новинарите на „Фокус Медиа Груп“, бидејќи нивните права се прекршени, покрај правото на информации. И да, мислам дека е прекршен и плурализмот на информациите во Албанија.
DW: Албанската влада планира да спроведе проект за одбранбена индустрија на ова земјиште. Според вашите сознанија, дали има слични случаи на Балканот и во Европа, и ако е така, како беше постапено со тоа?
Павол Сзалаи: Албанија е земја која се споредува со другите европски земји, особено со земјите-членки на Европската Унија на кои сака да се приклучи. Во петте години колку што ја извршувам оваа должност и ја држам оваа позиција во „Репортери без граници“, не знам за друг сличен случај. Ситуацијата во Албанија, кога станува збор за односот меѓу сопствениците на медиуми и владата, е многу посебна. Овој однос е или многу лош, или сосема спротивен: сопствениците на медиуми и политичарите имаат многу блиски врски, што исто така не е добро. И оваа многу посебна ситуација е штетна. Би рекол дека е штетна за новинарите и правата на граѓаните. И ова е една од причините зошто Албанија е рангирана толку ниско во нашиот индекс./DW/