ЕУ мора да ги промени правилата за проширување, а идните членки треба да предложат свои решенија за тоа

На конференцијата „Конкурентна Европа“, Марта Кос зборуваше за шансите на идните членки, како и за условите што ЕУ ги поставува пред нив, а во таа тема беше вклучен и Западен Балкан.

Европската Унија (ЕУ) мора да ги промени своите правила за проширување за да овозможи прием на нови членки, според европската комесарка за проширување Марта Кос, која ги повика земјите-членки на ЕУ да предложат свои решенија.

Кос на настанот „Конкурентна Европа“ организиран од порталот Politico изјави дека извршното тело на ЕУ веќе им претставило три опции на земјите-членки, но дека без нивна одлука не е можно да се продолжи со процесот.

Опциите вклучуваат задржување на постојниот систем, негово реформирање за забрзување на пристапувањето на кандидатите, како и т.н. модел на обратно проширување предложен од претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, и нејзиниот тим, што би им овозможило на земјите кандидати да се приклучат пред да ги завршат клучните реформи, објасни Марта Кос.

Кос истакна дека земјите-членки ја отфрлаат третата опција, опишувајќи ја како „револуционерна“, но дека одржувањето на статус кво исто така не е прифатливо, поради што сега се водат дискусии за насоката на реформите и начините за забрзување на процесот преку постепена интеграција.

Кос оцени дека целта на Украина да стане членка на ЕУ до 1 јануари 2027 година е „невозможна“, додека Исланд би можел да претставува „посебен случај“ и брзо да напредува ако граѓаните на референдум одлучат да ги обноват преговорите за членство.

Кос додаде дека Исланд е веќе високо интегриран преку Европскиот економски простор и Шенген, со високо ниво на демократски стандарди и усогласеност со европските вредности.

Моделот на „обратно проширување“ беше замислен како начин Украина и другите земји да добијат поран пристап до единствениот пазар и инвестициските фондови.

Дипломатски извори за бриселскиот портал наведуваат дека повеќето земји-членки го сметаат овој предлог за неизводлив, наведувајќи сложени законски процедури и стравувања дека новите членки би можеле да регресираат во демократските стандарди и да ги блокираат одлуките на ЕУ.

Според неколку дипломати, земјите-членки сега подготвуваат свои предлози што би можеле да им овозможат на кандидатите порано да имаат корист од интеграцијата во пазарот на ЕУ и пристап до инвестициски програми.

Претставниците на ЕУ велат дека доколку земјите-членки не го поддржат „обратното проширување“, тие треба да понудат алтернативни решенија.

На прашањето дали Црна Гора е сè уште на пат да се приклучи кон ЕУ во 2028 година, Марта Кос рече дека Подгорица има многу да исполни. Сепак, додаде дека засега се на вистинскиот пат.