Ексклузивно интервју за Mакедонски весник “Илинден“: Маринко Цулафиц, претседател на Црногорската заедница во Албанија

Македонски весник “Илинден“: Господи Маринко Цулафиц, преставете им се на нашите читатели.

Јас сум син на југословенски политички емигрант кој дошол во Албанија по Втората светска војна. Мојата семејна историја е голгота од страдања и прогони кои потекнуваат од фашистичката окупација на Црна Гора до конечното населување во градот Елбасан во 1953 година. Роден сум и израснат во овој град, додека имам повисоки студии на Универзитетот „Луиѓ Гуракуќи“ во Скадар, во гранката историја-географија. Откако работев 2 години како учител, емигрирав во Грција како и многу други во тие тешки години на менување на системот.

Првите неколку години работев во градежништвото како сликар, а со појавата на интернетот, јас и мојата сопруга постепено почнавме да преведуваме од англиски и грчки на албански јазик. По моето враќање од емиграција во 2011 година, почнав да станувам активен дел во заштитата на правата на црногорското малцинство, најпрвин како член на Собранието на здружението „Алба-Монтенегро“ во Скадар, а потоа како претседател на здружението. “Црногорската заедница во Албанија“ здружение кое е формирано веднаш по одобрувањето на новиот Закон за заштита на националните малцинства. Татко сум на две деца, Дејан кој моментално студира на Универзитетот Епока на насоката „Политички науки и меѓународни односи“ и Лидија која го продолжува своето 9-годишно образование.

Македонски весник “Илинден“: Нашите читатели се заинтересирани за историјата на Црногорската заедница во Република Албанија.

Семејства со црногорско потекло дошле на територијата на Албанија во различни периоди од историјата. Исклучок овде се Црногорците од Скадар кои живеат во овој регион уште од раниот среден век и се наоѓаат главно во градот Скадар, во Врака, Коплик, Добрач итн. Историски, на овој простор е направен обид да се асимилираат и тоа се забележува и по недостатокот на словенски имиња и презимиња кои некогаш ги имале овие семејства. Сепак, повеќето од нив фанатично го зачувале вековниот црногорски јазик и традиции.

Спротивното се случи со политичките имигранти кои дојдоа главно по Втората светска војна (во оваа група спаѓа и моето семејство), особено по распадот на односите на Тито во Југославија со комунистичкиот блок предводен од Советскиот Сојуз, чиј дел беше и тој. Албанија. Овие семејства кои дошле од Црна Гора не биле принудени да ги менуваат своите словенски имиња и презимиња, но бидејќи биле во релативно мал број и расфрлани по главните градови на Албанија, имале многу тешкотии во зачувувањето на црногорскиот јазик и обичаи, а особено на генерацијата. вториот да се образува на албански јазик. Сепак, овие семејства одржуваа врски меѓу себе и секогаш сме се чувствувале горди на нашето црногорско потекло.

Во 2018 година, заедно со некои наследници на овие семејства лоцирани во градовите Тирана, Елбасан и Драч, го создадовме здружението „Црногорска заедница во Албанија“, чија една од целите е препознавање, истражување, проучување и заштита на културата, јазикот и традициите на црногорското малцинство кое живее во Република Албанија.

Македонски весник “Илинден“: Кои се главните проблеми со кои моментално се соочуваат малцинствата во Република Албанија?

Малцинствата во Република Албанија, но и во другите земји од Западен Балкан во моментов се соочуваат со голем број проблеми, каде главен проблем според мене во оваа фаза е недостигот на транспарентност и необјаснето доцнење во спроведувањето на обврските на владите на овие земји. во рамките на законот за заштита на националните малцинства.

Од една страна, додека Советот на Европа постојано нагласуваше дека почитувањето на правата на припадниците на малцинствата е клучно прашање во сите земји кои се стремат да се приклучат на ЕУ, од друга страна, не постои институција на европско ниво за следење и извештај за напредокот постигнат од секоја држава аспиранти. Така што на целиот овој процес повеќе се гледа како на една од обврските да се стане дел од Европската Унија.

Конкретно во Албанија, новиот Закон за заштита на националните малцинства (96/2017) беше одобрен во октомври 2017 година и за да бидеме фер донесе иновација во процесот на заштита на правата на малцинствата во законска рамка која претходно не постоела. Но, и денес, кога сме на крајот на 2021 година, се уште не е формиран нов Комитет во кој секое малцинство ќе има свој претставник.

Друг проблем е недостатокот на капацитети и структури во државните институции кои се неопходни и треба да се стават на располагање на претставниците на малцинствата. Исто така, политизирањето на процесот на попис на населението доведе до проблематичен и нереален резултат на Пописот во 2011 година.

Тие се надеваат дека новиот Попис во 2022 година ќе биде максимално транспарентен и дека реалното население на националните малцинства ќе биде што поблиску до вистината. Важен проблем што го забележав во Албанија е претераната и нималку неопходна конкуренција во самите малцинства, што доведува до создавање на многу здруженија, што ја ослабува достоинствената застапеност што секое малцинство треба да ја има за заштита на правата на вета.

Македонски весник “Илинден“: Имате ли соработка со другите малцинства во Република Албанија?

Во овие речиси 4 години постоење на нашето здружение „Црногорска заедница во Албанија“, во рамките на активностите или состаноците што ги одржавме контактиравме но и соработувавме со претставници на други релевантни здруженија на малцинствата. Секако, имавме блиска соработка со претставниците на македонското малцинство и особено со здружението “Илинден“.

Но, мислам дека создавањето на новиот Комитет ќе ги зближи претставниците на малцинствата и секако ќе се зближи соработката во рамките на културните, уметничките, спортските итн. Како здружение ние сме отворени да ја подадеме раката за соработка на секое малцинско здружение кое има сериозна програма според законот за национални малцинства, далеку од политички или лични интереси.

Македонски весник “Илинден“: Во име на македонскиот весник “Илинден“ ви благодарам за разговорот, за соработката и ви посакувам личен и професионален успех.

Ви благодарам и во име на Црногорската заедница во Албанија, за интервјуто но и за поддршката што ни ја дадовте во реално време на сите активности и состаноци што ги организиравме овие години!

 

Македонски весник “Илинден“

Главен и одговорен уредник: Никола Ѓурѓај

Advertisement