Македонски весник Илинден – Makedonski vesnik Ilinden
Израел започна масовна воена операција во четвртокот навечер, напаѓајќи нуклеарни и ракетни постројки низ Иран, таргетирајќи високи воени лидери и нуклеарни научници, како и спроведувајќи тајни саботажи врз системите за ракети и противвоздушна одбрана, објави Аксиос.
Ова е директен напад на Израел врз неговиот најголем и најдобро вооружен противник, без поддршка од САД. Американската администрација веднаш се дистанцираше од операцијата.
Претседателот на САД, Доналд Трамп, јавно се спротивстави на израелскиот напад врз нуклеарните постројки на Иран, изјавувајќи дека сè уште верува во можноста за постигнување нуклеарен договор. Неколку часа подоцна, Израел започна со напади врз нуклеарните објекти, како и врз високите воени и научни фигури инволвирани во иранската нуклеарна програма.
Трамп за Фокс њуз изјави дека САД биле информирани однапред за нападите, но не учествувале воено и дека се надева Иран ќе се врати на преговарачката маса. Тој додаде дека американската Централна команда е во состојба на висока готовност за евентуални одмазднички напади врз американски цели.
Според иранските државни медиуми, убиен е командантот на Исламската револуционерна гарда, генерал Хосеин Салами, како и началникот на генералштабот, генерал Мохамад Багери, и најмалку уште еден висок генерал.
Потврдена е и смртта на двајца водечки нуклеарни научници, при што беа објавени снимки од чад кој се издигнува од станбени објекти. Врховниот лидер Али Хаменеи вети „строга казна“ за нападот.
Израел прогласи вонредна состојба на национално ниво, а министерот за одбрана, Израел Кац, предупреди дека се очекуваат напади со беспилотни летала и ракети од страна на Иран „во најскоро време“. За денеска (петок) се затворени сите училишта и поголемиот дел од работните места.
Нападите на Израел отвораат нова воена ескалација со сериозни ризици за двете земји.
Израелската армија соопшти дека операцијата за уништување на иранските нуклеарни и балистички капацитети ќе трае неколку дена и дека очекуваат одмазда од Иран. Премиерот Бенјамин Нетанјаху изјави дека кампањата ќе продолжи „колку што е потребно“.
Според израелски воен извор, последните недели Израел добил индикации дека Иран забрзано работи на нуклеарна бомба и дека „прозорецот за дејствување се затвора“. „Бевме блиску до точка од која нема враќање“, изјави тој. Иран негира дека има намера да изработи нуклеарно оружје, а САД и другите сојузници досега не издадоа предупредувања дека Иран се доближува до таков капацитет.
САД приватно информирале неколку сојузници дека нападите се неизбежни, притоа нагласувајќи дека немаат учество во нив, пренесуваат извори запознаени со разговорите.
Аксиос објави дека администрацијата на Трамп ѝ кажала на израелската влада дека нема да учествува во напади врз иранската нуклеарна програма. Сепак, САД и порано го бранеле Израел од ирански напади и веројатно ќе го сторат тоа повторно.
Што се случува на теренот: Израелската операција е широка по обем – таргетирани се и нуклеарни и ракетни објекти, како и највисокото иранско раководство.
Нетанјаху изјави дека нападите се подготвувале со месеци и се насочени кон целосно елиминирање на нуклеарната и ракетната програма на Иран. Според Израелската војска, од петок наутро дозволени се само „неопходни“ активности. Забранети се наставата, јавните собири и работата на сите освен есенцијалните служби.
Израел го затвори својот воздушен простор, а Иран ги суспендираше летовите од меѓународниот аеродром во Техеран. Израелските политички лидери се евакуирани на безбедна локација.
„Израел вечерва еднострано презеде акција против Иран. Ние не сме вклучени во нападите и нашиот приоритет е заштитата на американските сили во регионот“, изјави државниот секретар Марко Рубио.
„Израел не извести дека го смета овој напад за неопходен за своја самоодбрана“, додаде тој.
„Претседателот Трамп и администрацијата ги преземаат сите потребни чекори за заштита на нашите сили и се во постојан контакт со партнерите од регионот. Да бидам јасен: Иран не треба да ги таргетира американските интереси или персонал“, рече Рубио.
Израел веќе неколку недели спроведуваше вежби и подготовки, но досега тврдеше дека ќе почека да ги види резултатите од новите обиди за нуклеарни преговори меѓу САД и Иран.
Во својата изјава, Нетанјаху му се заблагодари на Трамп за поддршката кон Израел и за противењето на иранската нуклеарна програма, но не доби отворена поддршка за нападите.
Планираниот шести круг од преговорите меѓу САД и Иран беше закажан за во недела, но по нападите, шансите за договор речиси и да не постојат.
Трамп има закажан состанок на Советот за национална безбедност во „Собата за кризни состојби“ во Белата куќа денеска во 11 часот по локално време.
Иран и претходно се закани дека ќе нападне американски цели во регионот доколку биде нападната неговата нуклеарна програма.
САД започнаа со евакуација на дипломати и семејства на воени лица од Ирак, Бахреин и Кувајт. Во исто време, американската армија засили воздушната одбрана на неколку свои позиции во Персискиот Залив.