Македонски весник Илинден – Makedonski vesnik Ilinden
Фото: Македонски весник “Илинден”
Кога ќе ја видиме, или ќе ја разгледаме уште подетално, обемната и сè уште многу честа топонимија со македонско потекло во денешна Република Албанија, ќе наидеме на многу разновидни и многу значајни имиња, кои служат како јасен доказ за вековното присуство, интеракцијата меѓу Македонците и Албанците, како и длабочината на корените на ова македонско јазично, човечко и витално влијание во овие области, од стрмните планини, до јадранскиот и јонскиот брег (минувајќи покрај бреговите на Охрид и Преспа, на албанската страна на овие две древни езера).
Двата најјасни примери од оваа перспектива се секако двата примарни региони кои се населени со Македонци во Албанија, имено:
Пустец (селата на Преспа воопшто) Голо Брдо, помеѓу Дебар, Пешкопеја и Либражд подалеку на север.
И двата региони сè уште се граничат со модерната држава Македонија, (за среќа) поради оваа причина тие продолжуваат да бидат населени со компактно Македонско население поради нивната национална свест.
Малку подалеку, Шиштавец во Кукс е главно поврзан со поширокиот регион Гора, кој продолжува кон Косово, главно, додека неколку други села населени се наоѓаат исто така во Македонија.
Како важна забелешка, можам да кажам дека често имав можност да запознаам Горани кои секогаш беа добри, љубезни, дарежливи, пријателски расположени и гостопримливи луѓе, на многу места низ целиот Балкан, од Митровица во Косово (каде што една од главните слаткарници на прекрасниот булевар над познатиот Ибарски Мост отсекогаш ја водел Горанец од периферијата на Драгаш, кој сè уште зборува многу убав и звучен македонски јазик и е среќен како дете кога не му велите „Хочу нешто укусно пробати или појести“, туку му зборувате на сладок македонски јазик, велејќи „Дај ми нешто слатко, бате, наши сме“…
ПС: Тој ги има сите братучеди во Скопјe, не случајно овој добродушен човек.
Во Сараево, Ријека, Софија, покрај неколку градови во Албанија (да не го спомнуваме Скопјe, каде што сите се сеќаваат на слаткарниците во сопственост од Гора во најпопуларните населби на македонскиот главен град, и каде што авторот на оваа статија исто така има задоволство да го задоволи својот апетит за слатки јадења секогаш кога има можност), Горанците секогаш ми одговараа со истата љубезност и топлина, штом слушнале да им се зборува македонски, во какви било услови и околности.
Во меѓувреме, да се вратиме на главната тема на оваа статија, именувањето на уште два региона населени со Македонци во Албанија секако предизвикува општо изненадување.
Токму Пустец и Голо Брдо.
Иако треба да се нагласи дека Пустец е дел од поширокиот Преспански регион заедно со неколку други крајезерски села, каде што живеат и работат Македонци од безброј генерации, дотичниот назив добива посебно значење токму од постоењето на општината со истото име, Општина Пустец, единствената општина на македонското малцинство во Албанија, каде што за среќа, се знае, се учи и се користи најсуштинскиот македонски јазик и симболи, како единствен случај надвор од државата Македонија.
Ако „Пустец“ е поврзан со зборот „Пустина“, тогаш во секој случај оваа етимологија нема никаква врска со ништо друго освен со сиромаштијата со која овие непоколебливи, вредни, горди и секогаш лојални луѓе на својот македонски идентитет биле принудени (и сè уште се принудени) да се соочуваат со векови.
И покрај ова име на нивното место на живеење, тие никогаш не ги издале својот корени, потекло или јазик, под никакви околности, и покрај денационализациските притисоци или предизвици на времето, економијата или нивните животи.
Во меѓувреме, Голо Брдо, како секој што, ако не потекнувате од овие прекрасни планински предели, меѓу висорамнини, густи, бујни шуми, планински води и сино небо, барем откако сте ги посетиле Клење, Острен, Обок, Крчишта, Стеблево, Ербеле итн., тогаш знаете дека станува збор за сè освен некои си Гол Рид или Брдо.
Сепак, и покрај овие „етимолошки вицеви“ без никаква смисла, историјата, потеклото (исто така етимолошко), секојдневниот живот, достигнувањата, предизвиците, борбата за опстанок за обичаите, културата и јазикот на македонските жители на овие региони, докажуваат дека „omen nomen“ во никој случај не е валиден како витално определување на судбината на овие луѓе.
Бидејќи топонимијата на македонските региони во Албанија се распаѓа во конфронтација со виталното и човечко достоинство на нивните жители.
И сепак, воопшто не треба да ги заборавиме прекрасните топоними со македонски корени како што е и Божиград (сега исчезнат) од Корча, како доказ за божествениот корен на македонскиот јазик во овие региони.
Автор: Елви Сидери, писател и повеќејазичен книжевен преведувач од Тирана